Di sản thế giới

Châu Á: Trung Quốc – Thổ lâu Phúc Kiến (2008)

30 Tháng Tư 2016    561 lượt xem
(Cinet-DSTG) – Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hiệp quốc Unesco đã công nhận Thổ lâu Phúc Kiến của Trung Quốc là Di sản văn hóa thế giới năm 2008.
Thổ lâu Phúc Kiến, Trung Quốc

Thổ lâu Phúc Kiến là các nhà ở xây bằng đất của người Gia Khánh, Hakka và người dân tộc tại vùng núi phía Tây Nam tỉnh Phúc Kiến, Trung quốc. Các công trình này được xây dựng từ thế kỷ thứ 12 cho đến nay đã hơn 1000 năm tuổi.

Thổ lâu (tulou) là những nhà lớn đươc xây dựng theo hình tròn, trong đó nhiều gia đình cùng sinh sống. Các thổ lâu nằm trong danh sách di sản thế giới đều là các thổ lâu được xây dựng trên diện tích lớn, tạo thành một khối kiến trúc thích hợp cho nhiều gia đình sinh sống đồng thời phòng tránh trộm cướp. Tường của các thổ lâu này có thể dày tới gần 2 mét, chiều cao từ 3 đến 5 tầng, trên cùng lợp ngói.  Các thổ lâu lớn có thể đủ chỗ ở cho cùng lúc 80 gia đình.

Trong kiến trúc xây dựng thì ở giữa thổ lâu thường có một sân trời với giếng nước. Sân trời này cũng là chỗ để thờ cúng tổ tiên và tổ chức các hoạt động hiếu hỉ…Những gia đình cùng sống trong một thổ lâu thường ít có sự phân biệt về địa vị xã hội hay của cải. Trong một thổ lâu thì các căn hộ đều giống nhau, tài sản chung là giếng nước, sân trời. Sự bình đẳng trong cách trang trí, kiến trúc thuận lợi cho việc phòng thủ, giúp các thổ lâu dễ dàng hơn trong việc chống lại nạn trộm hoành hành tại miền Nam Trung quốc trước kia.

Hình ảnh Thổ Lâu Phúc Kiến nhìn từ bên ngoài

Người Trung Quốc xưa đã rất sáng tạo khi xây dựng tường đất của các thổ lâu từ hỗn hợp đất trộn với cát lấy từ dưới sông, một số thổ lâu còn trộn cả trứng gà, gạo nếp kết hợp với nhiều thứ khác…tất cả được nung lên tạo thành một chất liệu vững chắc. Ngoài ra khung của các bức tường được gia cố bởi gỗ và tre, có nhiều bức tường được làm dày tới 2 mét.

Ủy ban Di sản Unesco Thế giới đánh giá rất cao kiến trúc văn hóa của thổ lâu: “ Thổ lâu là một điển hình phi thường của văn hóa truyền thống, kiến trúc xây dựng, một chức năng thể hiện một cuộc sống cộng đồng đặc thù, một tổ chức phòng thủ và là minh chứng điển hình về nhà ở kết hợp với thiên nhiên”.

Cho đến nay vẫn còn có khoảng 2.300 thổ lâu tại huyện Yongding, phía nam Phúc Kiến trong đó có một số thổ lâu được xây dựng dưới thời nhà Minh ( 1369 – 1644) và nhà Thanh ( 1644 – 1911). Huyện Yongdinh cũng là một địa điểm lý tưởng để trải nghiệm kiến trúc độc đáo của những thổ lâu. Hầu hết các thổ lâu ở đây được xây dựng rải rác trong huyện và trên các sườn núi.

Các nhà lịch sử học cho rằng các bộ tộc thuộc một số dân tộc ít người di cư từ phía Bắc xuống là những cư dân đầu tiên thiết kế và xây dựng lên các thổ lâu bởi họ phải tìm cách bảo vệ mình cùng gia đình tránh khỏi nạn cướp bóc khi đến một địa bàn mới để sinh sống.

Hiện nay với sự phát triển của xã hội, nhiều người đã rời bỏ làng bản với các thổ lâu để lên các tỉnh, thành phố lớn sinh sống tuy nhiên các sống trong thổ lâu vẫn được duy trì tại phía nam Phúc Kiến. Bên cạnh đó, từ sau khi được Unesco công nhận là Di sản văn hóa Thế giới thổ lâu Phúc Kiến ngày càng nổi tiếng và được nhiều khách du lịch tìm đến thăm quan, thậm trí thử sinh sống trong các thổ lâu này.

Các bức tường của Thổ Lâu thường được đắp bằng đất trộn với cát và một số các chất khác để tạo độ bền vững. Một số thổ lâu có tường dày tới 2 mét vô cùng kiên cố, vững chắc.
Kiến trúc bên trong thường thấy ở các Thổ Lâu tại Phúc Kiến..

Một trong những điểm thăm quan thú vị nhất phải kể đến Lầu Chenggi nằm ở làng Gaobei tại huyện Yongdinh. Lầu Chenggi được gọi là Vua của các Thổ lâu với diện tích lớn có đến 4 vòng tròn đồng tâm với 384 phòng được hoàn thành năm 1708. Các phòng ở tầng 1 được sử dụng làm phòng khách và bếp, kho thóc đặt ở tầng 2, tầng 3 và 4 đươc dùng để làm phòng ngủ. Tuy nhiên để phục vụ nhu cầu du lịch người ta cũng thay đổi công năng của thổ lâu. Tầng 1 được dùng để bán hàng lưu niệm, tầng 2 làm phòng khách và bếp. Tầng 3,4 vốn dĩ làm phòng ngủ nhưng do sự xuống cấp nên ngày nay khách du lịch không còn được phép lên hai tầng này để thăm quan nữa.

Những thổ lâu lớn được xây dựng tầng tầng lớp lớp tạo thành vòng tròn đồng tâm lớn...có thể nói đây là lối kiến trúc vô cùng độc đáo, ân tượng cho thấy sức sáng tạo phi thường của người xưa.

Năm 2009, một doanh nhân địa phương đã bỏ tiền ra mua một thổ lâu nhỏ để phục vụ kinh doanh. Lầu Shuiyuan hơn 200 năm tuôi với 3 tầng và hơn 40 phòng ngủ. Chủ nhân của thổ lâu này đã sửa chữa và thay đổi công năng của thổ lâu để phục vụ nhu cầu du lịch, tầng 1 là bếp và nhà tắm chung, tầng 2 và 3 làm các phòng ngủ. Như vậy ngày hôm nay nếu muốn thử cảm giác sống trong một thổ lâu, du khách đã có thể đến Phúc Kiến và tận hưởng cảm giác đó tại lầu Shuiyuan.

Thổ lâu Phúc Kiến được Unesco công nhận là Di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (iii), (iv), (v)

Tiêu chí (iii): Thổ lâu Phúc Kiến là minh chứng đặc biệt cho một truyền thống văn hóa xã hội có từ lâu đời và được duy trì qua nhiều thế hệ.

Tiêu chí (iv): Thổ lâu Phúc Kiến là điển hình cho lối kiến trúc truyền thống bản địa được tạo nên từ thực tế xã hội và nhu cầu cuộc sống của người dân.

Tiêu chi (v): Thổ lâu Phúc Kiến là có phong cách kiến trúc vô cùng ấn tượng, và là điển hình của sự hài hòa, trang nhã trong kiến trúc Phúc Kiến. Các công trình này còn cho thấy mỗi quan hệ hài hòa trong cuộc sống của người dân với môi trường xung quanh.


Lan Hương

 

 



 

Xem thêm

Thông tin Website

Chuyên trang Dữ liệu Di sản Thế Giới ; http://disanthegioi.info
Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thanh Liêm - Giám đốc

Thực hiện: Phòng TT, TT và QHCC, Trung Tâm CNTT, Bộ Văn hoá,Thể thao và Du lịch.

Địa chỉ: Số 20, Ngõ 2 Hoa Lư, Vân Hồ, Hà Nội;
Tel: (84-4) 39745846
Email: phongthongtin@cinet.gov.vn
Ghi rõ nguồn khi phát lại thông tin từ website này.

Liên hệ Tòa soạn

Thư viện ảnh